Disa nga lojërat më emblematike shqiptare

[Radioshqip]

Lojërat e harruara janë një "thesar" i fëmijërisë, veçanërisht për brezat që u rritën para epokës së internetit dhe smartfonëve. Ato nuk ishin thjesht lojëra, por një formë e vërtetë socializimi ku rruga, lagjja dhe sheshi ishin "platformat" tona kryesore.

Këto lojëra kishin një magji të veçantë: nuk kushtonin asgjë, luheshin me shumë fëmijë dhe kërkonin vetëm imagjinatë dhe lëvizje fizike.

---

1. Disa nga lojërat më emblematike shqiptare​

• Kukafshehti: Klasikja e pavdekshme. Njëri numëronte te muri apo te pema, ndërsa të tjerët vraponin për t'u fshehur. Emocioni më i madh ishte kur ia dilje të bëje "puk" përpara se të të gjente "rojeja".
• Topa-Djegësi: Një lojë adrenaline ku dy skuadra përballeshin për të "djegur" kundërshtarët me top. Kërkonte shkathtësi, shpejtësi dhe reflekse të forta.
• Llastiku: Një lojë që luhej kryesisht nga vajzat. Dy veta mbanin llastikun te këmbët, ndërsa tjetri bënte kërcime dhe figura komplekse që vështirësoheshin duke e ngritur llastikun nga kyçet deri te belit.
• Kaskandrita (ose "Njësh-dy-tre-kaskandrita"): Një lojë përqendrimi ku duhej të lëvizje pa të parë personi që ishte kthyer përmbys. Sapo ai kthehej, ti duhej të ngrirje si statujë.

---

2. Lojërat me objekte të thjeshta​

Në mungesë të lodrave moderne, ne i krijonim ato vetë:

• Guxhat (Gurët): Pesë gurë të vegjël e të rrumbullakët që hidheshin në ajër dhe duheshin kapur me skema të ndryshme në pëllëmbën e dorës. Kërkonte një koordinim të jashtëzakonshëm sy-dorë.
• Goptat (Me kopsa): Luhej kryesisht në pluhur apo tokë, ku vizatohej një rreth dhe gjuheshin kopsat e kundërshtarit.
• Karrocat me kushineta: "Formula 1" e rrugicave shqiptare. Ndërtoheshin me dërrasa dhe kushineta të vjetra makinash, duke u bërë zhurma më karakteristike e pasditeve në lagje.

---

3. Pse i kemi harruar dhe pse na mungojnë?​

Sot, këto lojëra po zëvendësohen nga tabletat dhe lojërat digjitale. Ndryshimi është i madh:

1. Mungesa e lëvizjes: Lojërat e vjetra ishin "palestër" natyrale.
2. Mungesa e konfliktit "të shëndetshëm": Në lojërat e lagjes, fëmijët mësonin të zgjidhnin vetë sherret, të respektonin rregullat dhe të pranonin humbjen.
3. Krijimtaria: Kur nuk kishim asgjë, shpiknim gjithçka. Një shkop kthehej në kalë dhe një rreth hekuri në makinë.

---

4. Rikthimi i tyre​

Kohët e fundit, ka një lloj nostalgjie dhe përpjekjeje për t'i rikthyer këto lojëra nëpër shkolla apo festivale rrugore. Ato shihen si një mjet kundër stilit sedentar të jetesës dhe si një mënyrë për t'i shkëputur fëmijët nga ekranet.

Një pyetje nostalgjike: Cila ishte loja që të bënte të harroje të ktheheshe në shtëpi për bukë derisa mami të thërriste nga ballkoni?