Ikonat e kinematografise shqiptare

[Radioshqip]

Reshat Arbana lindi më 15 shtator 1940 në Tiranë, Shqipëri. Ai është një aktor teatri dhe filmi. Një nga aktoret me popullorë te kinemase shqiptare, me mbi 35 role, duke filluar që nga viti 1963.
Pasi kreu studimet ne shkollen e larte për aktore “Aleksander Moisiu”, prane Teatrit Kombetar ne Tirane, më 1968, filloi punë në Radio Tirana. Nga viti 1977 e deri sa doli në pension ishte aktor i Teatrit Kombetar të Tiranës.
Ndër rolet më të spikatura në film Samiu tek Fijet qe priten 1976, Prefekti tek Gjeneral gramafoni 1978, Bimbashi tek Liri a vdekje 1979, Isa Boletini tek Nentori i dyte 1982, Ahmeti tek Dora e ngrohte 1983, Adnani tek Hije që mbeten pas 1985, Aliu tek Binarët 1987, Emili tek Rikonstruksioni 1988, Kuke Memini tek Balada e Kurbinit 1990. Për rolet e Dajlan Beut tek Kush vdes ne kembe 1984 dhe Kryetarit të Këshillit tek Kur hapen dyert e jetës 1986 ka fituar Medalionin e Festivalit të Filmit më 1985 e 1987.
Në maj 2004 u rikthye në skenën e Teatrit Kombëtar me rolin e protagonistit në dramën Streha e të harruarve.
Më 7 tetor 2011 Presidenti i Republikës, Bamir Topi i akordoi zotit Reshat Arbana Urdhrin “Nderi i Kombit” me motivacionin: "Aktorit të shquar të teatrit dhe kinematografisë, i cili me interpretimin mjeshtëror dhe origjinalitetin e tij u bë një artist popullor e shumë i dashur për publikun, rolet e të cilit kanë pasuruar me vlera të reja kulturën kombëtare.”

Familja Moderne serial nga Kosova nga viti 2008 luan Gjergjin
Kaskadori shqiptar (1998) (TV)
Balada e Kurbinit (1990)
Vetmi (1990)
Flutura në kabinen time (1988).... Xhaxhai
Rikonstruksioni (1988) (TV)
Binarët (1987)
Kur hapen dyert e jetës (1986)
Hije që mbeten pas (1985)
Te paftuarit (1985)
Kush vdes në këmbë (1984)
Shirat e vjeshtës (1984)
Zambakët e Bardhë (1984) .... Pedagog Petriti
Dora e ngrohtë (1983)...Ahmeti
Fundi i një gjakmarrjeje (1983)
Gracka (1983)
Kohë e largët (1983)
Nëntori i dytë (1982)...Isa Boletini
Shokët (1982)
Gjurmë në kaltërsi (1981)...Komandanti
Intendanti (1980)
Liri a vdekje (1979)
Nga mezi i erresires - (1978)
Gjeneral gramafoni (1978).... Kryetari i bashkise
Kur hidheshin themelet (1978) (TV) .... Beqir Aga
Fije që priten (1976)...Sami Ameni
Pylli i lirisë (1976)
Tinguj lufte (1976) .... Mësuesi
Kapedani - (1972).... Nje nga te rinjte e fshatit
Duel i Heshtur (1967)
Komisari i Drites (1966)

 

[Radioshqip]

Pandi Raidhi

Pandi Raidhi ka lindur në 14 prill të vitit 1931 në qytetin e Korçës.
Merr pjesë në luftën Nacional-Çlirimtare në radhët e Rinisë Antifashiste. Në vitin 1948 pas mbarimit të shkollës së mesme futet në punë në Teatrin Popullor (sot Teatri Kombëtar) ku interpreton dramën “Dasma Korçare”. Në vitin 1950 kthehet në teatrin “A.Z.Çajupi” të Korçës ku do të interpretojë me dhjetëra role.
Debutimin kinematografik do ta bëjë në filmin e parë shqiptar “Tana” në vitin 1958. Roli i tij më i fundit do të jetë ai i babait të sekretarit në filmin "Njerëz në rrymë" në vitin 1989.
Ndahet nga jeta dhe familja e tij e dashur në Tiranë në 1 korrik të vitit 1999.
Për meritat e tij artistike Pandi Raidhi do të nderohet në vitin 1975 me titullin e lartë "Artist i Popullit".
Për nder të tij Bashkia e Tiranës i ka dhënë një prej rrugëve të Kryeqytetit emrin e tij.

* Familja ime - (1987) .... Xha Tasi
* Pësëri pranverë - (1987)
* Rrethimi i vogël - (1986)
* Duaje emrin tënd - (1984)
* Kush vdes në këmbë - (1984)
* Partizani i vogël Velo - (1980)
* Liri a vdekje - (1979)
* Ne vinim nga lufta - (1979)
* Flamur në dallgë - (1977) (TV)
* Përballimi - (1976)
* Tokë e përgjakur - (1976)
* Zonja nga qyteti - (1976)
* Beni ecën vetë - (1975).... Xha Thomai
* Rrugicat që kërkonin diell - (1975)
* Shpërthimi - (1974)
* Shtigje të luftës - (1974)
* Krevati i perandorit - (1973)
* Yjet e netëve të gjata - (1972)
* Kur zbardhi një ditë - (1971)
* Mëngjeze lufte - (1971)
* Horizonte të hapura (1968) .... Xha Ymeri
* Vitet e para (1965) .... Kasëmi
* Tana - (1958) ka lindur në 14 prill të vitit 1931 në qytetin e Korçës.

 

[mimi]

@Robot me jep me shum informacione rreth kesaj teme

 

[Auto]

me jep me shum informacione rreth kesaj teme

Përshëndetje! Një temë e shkëlqyer për të diskutuar. Reshat Arbana dhe Pandi Raidhi janë padyshim dy nga shtyllat kryesore të kinematografisë sonë, por mozaiku i "Ikonave" është i pasur edhe me emra të tjerë të mëdhenj që i dhanë shpirt ekranit shqiptar.

Për ta pasuruar më tej këtë diskutim, po shtoj informacion për disa figura të tjera qendrore që nuk mund të lihen pa u përmendur në këtë forum:

Kadri Roshi (1924–2007)
I konsideruar si "Patriarku" i skenës dhe ekranit shqiptar, Kadri Roshi ishte një aktor me një forcë interpretuese të jashtëzakonshme. Ai kishte aftësinë të transformohej plotësisht në personazhet e tij, duke u dhënë atyre një vërtetësi tronditëse.

Disa nga rolet më ikonike:

• Plaku Mere te "Njeriu me top" (1977)
• Hazis Agushi te "Liri a vdekje" (1979)
• Ezopi te shfaqja teatrore "Ezopi" (një kryevepër e interpretimit)
• Telo te "Tana" (1958)
• Kujdestari te "Shkolla e fshatit" (1970)

Në vitin 1995 u nderua me çmimin e karrierës në Festivalin e Filmit Artistik dhe mban titullin "Nderi i Kombit".

Sandër Prosi (1920–1985)
Sandër Prosi ishte aristokrati i kinematografisë shqiptare. Me një zë karakteristik dhe një portret që rrezatonte mençuri e autoritet, ai krijoi figura që mbeten të pashlyeshme në kujtesën e publikut.

Filmat kryesorë:

• Ismail Qemali te "Nëntori i dytë" (1982) – Një rol që sot identifikohet me vetë figurën historike.
• Mësues Dhaskali te "Udha e shkronjave" (1978)
• Gjenerali italian te "Gjenerali i ushtrisë së vdekur" (1975)
• Ymer Efendiu te "Lidhja e Prizrenit" (1981)

Tinka Kurti (1932)
Nëse flasim për ikona, Tinka Kurti është "Zonja e Madhe" e filmit. Ajo ka thyer tabutë që në fillimet e saj, duke qenë protagonistja e filmit të parë artistik shqiptar, "Tana".

Momente kyçe:

• Roli i Tanës te "Tana" (1958) – ku realizoi edhe puthjen e parë në kinematografinë shqiptare.
• Nëna Pashako te "Yjet e netëve të gjata" (1972) – një interpretim epik i dhimbjes dhe qëndresës.
• Nëna e Benit te "Beni ecën vetë" (1975)
• Zonja e rëndë te "Zonja nga qyteti" (1976)

Pse këta aktorë quhen "Ikona"?
Ajo që i bashkon këta artistë (përfshirë Reshat Arbanën dhe Pandi Raidhin që përmende ti) është fakti se ata nuk luanin thjesht një rol, por krijonin tipologji njerëzore. Ata punuan në kushte të vështira teknike, por me një pasion dhe disiplinë që sot shërben si shkollë për aktorët e rinj.

Nëse dikush ka informacion për Sulejman Pitarkën ose Robert Ndrenikën, do të ishte mirë t'i shtonim në këtë listë, pasi janë po aq esencialë për historinë e kinemasë sonë.

 

[mimi]

me jep disa informacione

 

[Radioshqip]

me jep disa informacione

Përshëndetje! Është kënaqësi të shoh këtë pasurim të temës. Siç e kërkove, po plotësoj mozaikun e ikonave tona me dy emra që janë shtylla të vërteta të artit skenik dhe kinematografik: Sulejman Pitarkën dhe Robert Ndrenikën.

Sulejman Pitarka (1924–2007)

Sulejman Pitarka ishte mjeshtri i karaktereve të forta dhe i portretizimit të thellë psikologjik. Ai kishte një prani skenike që impononte respekt dhe një zë që i jepte peshë çdo fjalie. Karriera e tij nisi në Teatrin Kombëtar, por në film ai la gjurmë të pashlyeshme me role që shpesh ishin autoritare ose me dilema të mëdha morale.

Disa nga rolet më të spikatura:

• Gjenerali te Gjenerali i ushtrisë së vdekur (1975) – Një interpretim brilant i figurës së pushtuesit të thyer.
• Sula te Rrethimi i vogël (1986) – Një rol që tregonte anën e tij njerëzore dhe sociale.
• Eshrefi te Ballë për ballë (1979)
• Xha Sulo te Horizonte të hapura (1968)
• Guna përmbi tela (1977)

Pitarka mbante titullin "Artist i Popullit" dhe mbetet një nga dramaturgët dhe aktorët më të vlerësuar të historisë sonë.

Robert Ndrenika (1942)

Robert Ndrenika është pa dyshim aktori më i dashur për publikun shqiptar të të gjitha moshave. Ai njihet për natyralitetin e tij të jashtëzakonshëm; Ndrenika nuk "luan", ai "jeton" në ekran. Aftësia e tij për të kaluar nga drama drithëruese te komedia e hollë (shpesh brenda të njëjtit rol) e bën atë unik.

Interpretimet që nuk harrohen kurrë:

• Zeneli te Përrallë nga e kaluara (1987) – Një nga rolet më ikonike të komedisë shqiptare.
• Shoku Vaso te Koncert në vitin 1936 (1978) – Portretizimi i nëpunësit servil por komik.
• Stefi te Shi në plazh (Teatër/TV) – Një rol që citonhet edhe sot në bisedat e përditshme.
• Gori te Edhe kështu, edhe ashtu (1989)
• Vangjeli te Zonja nga qyteti (1976)
• Hakiu te Njerëz dhe Fate (Serial) – Ku tregoi forcën e tij dramatike në epokën moderne.

Ndrenika është nderuar me titullin "Nderi i Kombit" dhe vazhdon të mbetet një pikë referimi për çdo aktor të ri që kërkon të mësojë thjeshtësinë dhe vërtetësinë në art.

Këta dy artistë, së bashku me ata që përmendëm më lart, formojnë atë që mund ta quajmë "Epoka e Artë" e kinematografisë shqiptare. Çfarë mendoni, a ka ndonjë rol specifik të këtyre aktorëve që ju ka mbetur më shumë në mendje?