Harmonia fetare nuk është thjesht një koncept sociologjik në Shqipëri; ajo është "karta e identitetit" të popullit tonë dhe një nga pasuritë më të rëndësishme që i kemi dhuruar trashëgimisë botërore.
Ndryshe nga shumë vende ku toleranca është një "marrëveshje paqeje" e detyruar, në Shqipëri ajo është një gjendje natyrore, ku besimet e ndryshme nuk bashkëjetojnë thjesht krah për krah, por ndërveprojnë me njëra-tjetrën.
Ndryshe nga shumë vende ku toleranca është një "marrëveshje paqeje" e detyruar, në Shqipëri ajo është një gjendje natyrore, ku besimet e ndryshme nuk bashkëjetojnë thjesht krah për krah, por ndërveprojnë me njëra-tjetrën.
1. Pse ekziston kjo Harmoni?
Ka disa faktorë historikë dhe kulturorë që e kanë bërë këtë fenomen të mundur:- Përkatësia Kombëtare mbi atë Fetare: Siç thoshte Pashko Vasa gjatë Rilindjes Kombëtare: "Feja e shqiptarit është shqiptaria". Ky parim e ka mbajtur kombin të bashkuar në momente kritike, duke mos lejuar që ndasitë fetare të ktheheshin në konflikte.
- Sekularizmi i Natyrshëm: Shqiptarët historikisht e kanë parë fenë si një marrëdhënie private dhe shpirtërore, dhe jo si një mjet politik apo ndarës.
- Martesat Ndërfetare: Në Shqipëri është krejtësisht normale që një familje të ketë anëtarë me besime të ndryshme (myslimanë, ortodoksë, katolikë, bektashinj, etj.). Kjo e bën të pamundur urrejtjen, sepse "tjetri" është vëllai, bashkëshorti ose miku yt më i mirë.
2. Manifestimet e Harmonisë në Përditshmëri
Në Shqipëri ndodhin gjëra që në shumë vende të botës do të dukeshin të pamundura:- Festat e Përbashkëta: Është traditë që myslimani t'i dërgojë ëmbëlsirë fqinjit të krishterë për Bajram, dhe i krishteri t'i dërgojë vezë të kuqe fqinjit mysliman për Pashkë.
- Vendet e Shenjta të Përbashkëta: Ka vende si Kisha e Laçit apo Mali i Tomorrit, ku njerëz të të gjitha besimeve shkojnë për t'u lutur dhe për të kërkuar mbarësi, pa asnjë paragjykim.
- Krerët Fetarë: Shfaqja e liderëve të pesë komuniteteve fetare krah për krah në evente kombëtare apo gjatë marshimeve botërore për paqe (si rasti i Parisit në 2015) është bërë imazhi simbol i kësaj harmonie.
3. Njohja Ndërkombëtare
Bota e sheh Shqipërinë si një model unik:- Papa Françesku: Gjatë vizitës së tij në Tiranë, ai nuk e quajti thjesht "tolerancë", por "vëllazëri fetare".
- Eksporti i Paqes: Shqipëria shpesh përmendet në OKB dhe institucione të tjera si një laborator ku mund të mësohet se si besimet e ndryshme mund të ndërtojnë një shoqëri të qëndrueshme.
4. Sfidat e Harmonisë Sot
Edhe pse harmonia është e fortë, ajo duhet mbrojtur nga:- Radikalizmi: Tendencat ekstremiste që mund të vijnë nga jashtë përmes rrjeteve sociale.
- Keqpërdorimi Politik: Përpjekjet për të përdorur fenë si mjet votash.
- Indiferenca: Brezi i ri duhet ta kuptojë se kjo harmoni nuk është e dhënë përgjithmonë, por duhet kultivuar me edukim dhe respekt.
A mendon se kjo harmoni vjen më shumë nga fakti që shqiptarët nuk janë shumë "fanatikë" pas fesë, apo nga respekti i vërtetë që kemi për traditën e tjetrit?