E Diele, 11 Shtator, 2016 - 00:07AM
Nga aspekti utilitar, si hapsi si celsi kane te njejtin funksion; te dyja jane mjete per te liruar [&]hem penguar qasje ne nje hapesire gjegjese.
Mirepo kane nje dallim profan. Nje teresi hapsinore: hapet, por nje hapesire ne perberje te nje tjetre: celet.
Hapsi eshte nje shprehje autentike shqipe e cila hyri ne perdorim te gjere ne pothuaj gjithe gjuhet fqinje.
Pandaj eshte gabim te thuhet "çele porten" apo edhe "deren e jashtit" sepse ato perbejne mjetin i cili mundeson qasjen e hyrje-daljes nga dhe ne teresine hapesinore te subjektit andaj hapet. Ndersa qelulat e hapesirave te brendshme si p.sh. ajo e Çilerit ne arqitekturen tradicionale shqiptare (e vetmja qe hapesire, relativisht e madhe, qe mbahej nen çeles), dmth nuk hapet por çelet. Dhe, jo me kot, ajo qelule e teresise se hapesires gjegjese quhet Çilér. Sepse tradicionalisht aty mbahej pasuria e tundshme private sidomos ajo e nuses per dalim nga pasuria kolektive te cilen e mbante i zoti dhe zoja e kompleksit te shtepise perfshire oden kulles.
Sot, e pas revolucionit apo pushtimit komunist na eshte imponuar nje shprehje e huaj per nocionin Haps. I cili padyshim ishte gjenerik krahasuar me shprehjen germanike Burg. Fjale e cila ne gjuhen shqipe do te thote Hove, mtf., Rrethoje. Vend i madh pak a shume i ngritur me nje rrethoje mbyllese mbrojtese, qoftte hunjesh apo muresh te ngritura si duhet.
P.sh. Petersburg ne gjuhen shqipe quhet Peterhove. Sepse hova apo huva eshte ekuivalent i nocionit burg.
Keshtu fjalet slave "haps" e derivatet si "uhapsiti" greke bullgare etj jane ashtu sikunder qindra te tjera qe armiqte e derisotem te gjuhes shqipe jane orvatur te na i paraqesin si te huaja jane me origjine nga leksiku i gjuhes shqipe.
Tani, edhe nje here mund te sjellim ne drite - pa ndonje uvertyre te lodhshme - kuptimin dhe perkatesine gjuhesore Shqipe te prapashteses se cuditshme te emertimeve te vendeve, [ nahive ] te regjionit qe sot perfundojne me { ~ov\a;ë }; duke pare fare qarte se jane prapashtesa te toponimeve shqipe me ane te subjektit { hov\ë } te vendqendrimeve gjegjese te permbyllura e rrethuara si cdo hovë apo huvë e hivë komunitetesh e distriktesh te dikurshme qe i pergjigjeshin menyres se atehershme te mbi\jeteses.
***
Me celes cel cilerin, arken, fioken, 'kutine', dolapin e kafes ekmr. por me haps, e hape porten, portalin e prones e tjera hapesira totale te cilitdo kompleks qofte shtepi kulle apo edhe qytet, varet nga konteksti primar; por hapesi, e me kete as shprehja e dedikuar nuk aplikon ne qelite qelulat cileret perbrenda nje hapesire tjeter nenkontekstuale.
Prandaj dhe shrehja "celesi i qytetit" eshte nje kalk joshqiptar i gabuar.
Qe shprehja Germanike {burg} (qe burimisht ka kuptimin e dhene me siper) e qe pastaj pergjitheson citadele qendre qyteterimi, - ne te njejten periudhe historike, ne gjuhen shqipe eshte quajtur {hovë}, dhe kjo fjale krejt esisht e barasvlfshme ka qene tog emerformimesh kompozite distriktesh te tilla sic kemi dhene me siper shembullin e emertimit te {Perters+Burg} qe ne shqipen kurente te kohes eshte quajtur, thene, e shkruar {Peter+Hovë} dhe per kete padyshim kemi burime te shkruara.
Styx Alb
Atehere, i bie qe ne kemi huazuar fjalen ' burgu' alb dmth 'prison' ang. Nderkohe qe hapsane ose khapsane qe ruhet ne turqisht, qenka shqip?
Bekim Bacaj
Po te rilexosh edhe nje here behet e qarte qe nocioni e leksema HAPS eshte fjale burimore Shqipe prej se ciles huazuan gjithe kombet e kombesite rotull.
Skiphter Krashniki
gjermanisht "schloss"e "burg" ... faktikisht eshte e njejta si ne shqip, ashtu siç ka thene Bekimi
schloss = keshtjelle (perkthehet "mbyllje")
burg = keshtjelle (shqip mbyllje/khapsane)
Bekim Bacaj
Skiphter Krashniki Padyshim ashtu i thone ger. celsit sikur ne qe i themi hapsi prej te cilit derivon shprehja e kane fut ne haps mirepo keto jane terminologji arqitektonike qe vetem popujt gjenetikisht urban vazhdojne t'i kuptojne. Sic thame ekziston dallim kualitativ i logjikes arqitektonike mes hapsit dhe celsit.
Styx Alb
Une lexova me kujdes dhe me ra ne sy ajo fraze. Mirepo prapashtesa ~ane eshte e dokumentuar ne shqip. Ne se haps eshte shqip, turqisht eshte vec prapashtesa ~ane?
Skiphter Krashniki
sot ja dy fjale ... me hape dhe me kape
Bekim Bacaj
Skiphter Krashniki Diferenciati H > K eshte bere me qellim vecimi semiologjik. Padyshim qe kane nderlidhje derivative ne rrenjen e perbashket. Por momentalisht nuk do deshiroja te hapim fronte qe hutojne.
Bekim Bacaj
Styx Alb prapashtesa qe mudn tí vihet nocionit "haps" eshte ndajfolje vendi.
Styx Alb
Pra, edhe ne mesjete, thote artikulli, origjina e qytetit eshte nje fjale shqip. Njesoj sikur polis ne lashtesi.
Skiphter Krashniki
jo jo, une mendoj qe prejardhja e fjales gjermanike "burg" eshte nga shqipja (schloss eshte perkthim nga shqipja, qe i bjen burg/khapsane) ... mirpo emrat e qyteteve nuk jan nga shqipja por nga gjermanishtja ...
Skiphter Krashniki
peters-burg d.m.th keshtjella e Petrit e jo bugu i petrit
Bekim Bacaj
Nocioni germanik { burg} eshte shume i ngjashem gati i barasvlefshem me nocionin e shqipes {hovë} por nuk do te thote keshtjelle ne kuptimin e mirefillte qe ka fjala sot. Mund te nderlidhet me shprehjen bur[oje]. Por si e tille eshte e manget sepse { burg } po ta ndajme ne pjeset perberese kuptimore do te thote kamp i fortifikuar dhe i mbushur me popullate te perzier civile dhe ushtarake - kjo ka qene menyre e jetes ne ata shekuj te zbehte. popujt ishin bukfalisht te detyruar te jetonn ne burgje gjoja per te qene te mbrojtur nga pala tjeter.
Skiphter Krashniki
me ra diçka ndermend ... nje mbret gjerman (nuk e di cili) thot: "Die Ritter haben sich in ihren Burgen eingeschlossen und wollen nicht mehr für unsere Königreich kämpfen. Wir müssen sie mit Gewalt aus ihren Burgen holen" (kalorsit jan mbyllur ne "keshtjellat" (burgjet) e tyre dhe nuk duan me te luftojne per mbreterine tone. Ne duhet t'i nxjerrim me dhune nga "keshtjellat" (burgjet) e tyre) ... kjo eshte atehere kur mercenaret/kalorsit/stradiotet/gjeneralet Shqiptar benin kerredi neper evrope ...
Styx Alb
Skiphter Krashniki , di ndonje qytet ne mesjete qe nuk ishte keshtjelle? Qytetet u quajten njelloj si keshtjellat e ato dhe burgjet kane nje sematike, pra vende te rrethuara qe hapen me kod.
Bekim Bacaj
Skiphter Krashniki e sakte por nuk e di te kujt ishin ata qe bene ato postoblloqe e enklava
Andin Halimi
S'di gja veç Gjermejt i thonë Mshelës ?Schlüssel???
Bekim Bacaj
Po mire - e, çelsit qysh i thone pra
- Me cka e çelin deren?! 
hahaha
lshu's <[ forma inverze ]> shlu's.
Skiphter Krashniki
populli "arian te vertete" e qelin deren me mbshels tsehehehe
Skiphter Krashniki [ E Merkure, Shtator 21, 2016 - 10:27 PM ]
edhe me lshu grujen i thojne me ba schluss ... keshtuqe shum me vend e ke Bekim Bacaj .
----
Armend Zaplluzha
Turqit nuk kan huazu fjalë prej shqipes. Anasjelltas po. Fjalët huazohen nga kultura ma e fortë. Jo nga kultura ma e dobtë.
Bekim Bacaj
kutura e forte fushore t'bon fushe djalo ???
Armend Zaplluzha
Bekim Bacaj Mirë osht me postu Emoji se për qat punë i kanë shpikë, veçse nuk e di se a ki të qartë se Emojit nuk janë fakte dhe nuk mund ta përcaktojnë rezultatin e debatit?
Bekim Bacaj
krejt elementet e "kultures se forte" ata i kane pas ne tavan ???
Bekim Bacaj
Ueh - prit... ?!? Nx;
Nuk paskan pas as tavan!
Nga aspekti utilitar, si hapsi si celsi kane te njejtin funksion; te dyja jane mjete per te liruar [&]hem penguar qasje ne nje hapesire gjegjese.
Mirepo kane nje dallim profan. Nje teresi hapsinore: hapet, por nje hapesire ne perberje te nje tjetre: celet.
Hapsi eshte nje shprehje autentike shqipe e cila hyri ne perdorim te gjere ne pothuaj gjithe gjuhet fqinje.
Pandaj eshte gabim te thuhet "çele porten" apo edhe "deren e jashtit" sepse ato perbejne mjetin i cili mundeson qasjen e hyrje-daljes nga dhe ne teresine hapesinore te subjektit andaj hapet. Ndersa qelulat e hapesirave te brendshme si p.sh. ajo e Çilerit ne arqitekturen tradicionale shqiptare (e vetmja qe hapesire, relativisht e madhe, qe mbahej nen çeles), dmth nuk hapet por çelet. Dhe, jo me kot, ajo qelule e teresise se hapesires gjegjese quhet Çilér. Sepse tradicionalisht aty mbahej pasuria e tundshme private sidomos ajo e nuses per dalim nga pasuria kolektive te cilen e mbante i zoti dhe zoja e kompleksit te shtepise perfshire oden kulles.
Sot, e pas revolucionit apo pushtimit komunist na eshte imponuar nje shprehje e huaj per nocionin Haps. I cili padyshim ishte gjenerik krahasuar me shprehjen germanike Burg. Fjale e cila ne gjuhen shqipe do te thote Hove, mtf., Rrethoje. Vend i madh pak a shume i ngritur me nje rrethoje mbyllese mbrojtese, qoftte hunjesh apo muresh te ngritura si duhet.
P.sh. Petersburg ne gjuhen shqipe quhet Peterhove. Sepse hova apo huva eshte ekuivalent i nocionit burg.
Keshtu fjalet slave "haps" e derivatet si "uhapsiti" greke bullgare etj jane ashtu sikunder qindra te tjera qe armiqte e derisotem te gjuhes shqipe jane orvatur te na i paraqesin si te huaja jane me origjine nga leksiku i gjuhes shqipe.
Tani, edhe nje here mund te sjellim ne drite - pa ndonje uvertyre te lodhshme - kuptimin dhe perkatesine gjuhesore Shqipe te prapashteses se cuditshme te emertimeve te vendeve, [ nahive ] te regjionit qe sot perfundojne me { ~ov\a;ë }; duke pare fare qarte se jane prapashtesa te toponimeve shqipe me ane te subjektit { hov\ë } te vendqendrimeve gjegjese te permbyllura e rrethuara si cdo hovë apo huvë e hivë komunitetesh e distriktesh te dikurshme qe i pergjigjeshin menyres se atehershme te mbi\jeteses.
***
Me celes cel cilerin, arken, fioken, 'kutine', dolapin e kafes ekmr. por me haps, e hape porten, portalin e prones e tjera hapesira totale te cilitdo kompleks qofte shtepi kulle apo edhe qytet, varet nga konteksti primar; por hapesi, e me kete as shprehja e dedikuar nuk aplikon ne qelite qelulat cileret perbrenda nje hapesire tjeter nenkontekstuale.
Prandaj dhe shrehja "celesi i qytetit" eshte nje kalk joshqiptar i gabuar.
Qe shprehja Germanike {burg} (qe burimisht ka kuptimin e dhene me siper) e qe pastaj pergjitheson citadele qendre qyteterimi, - ne te njejten periudhe historike, ne gjuhen shqipe eshte quajtur {hovë}, dhe kjo fjale krejt esisht e barasvlfshme ka qene tog emerformimesh kompozite distriktesh te tilla sic kemi dhene me siper shembullin e emertimit te {Perters+Burg} qe ne shqipen kurente te kohes eshte quajtur, thene, e shkruar {Peter+Hovë} dhe per kete padyshim kemi burime te shkruara.
Styx Alb
Atehere, i bie qe ne kemi huazuar fjalen ' burgu' alb dmth 'prison' ang. Nderkohe qe hapsane ose khapsane qe ruhet ne turqisht, qenka shqip?
Bekim Bacaj
Po te rilexosh edhe nje here behet e qarte qe nocioni e leksema HAPS eshte fjale burimore Shqipe prej se ciles huazuan gjithe kombet e kombesite rotull.
Skiphter Krashniki
gjermanisht "schloss"e "burg" ... faktikisht eshte e njejta si ne shqip, ashtu siç ka thene Bekimi
schloss = keshtjelle (perkthehet "mbyllje")
burg = keshtjelle (shqip mbyllje/khapsane)
Bekim Bacaj
Skiphter Krashniki Padyshim ashtu i thone ger. celsit sikur ne qe i themi hapsi prej te cilit derivon shprehja e kane fut ne haps mirepo keto jane terminologji arqitektonike qe vetem popujt gjenetikisht urban vazhdojne t'i kuptojne. Sic thame ekziston dallim kualitativ i logjikes arqitektonike mes hapsit dhe celsit.
Styx Alb
Une lexova me kujdes dhe me ra ne sy ajo fraze. Mirepo prapashtesa ~ane eshte e dokumentuar ne shqip. Ne se haps eshte shqip, turqisht eshte vec prapashtesa ~ane?
Skiphter Krashniki
sot ja dy fjale ... me hape dhe me kape
Bekim Bacaj
Skiphter Krashniki Diferenciati H > K eshte bere me qellim vecimi semiologjik. Padyshim qe kane nderlidhje derivative ne rrenjen e perbashket. Por momentalisht nuk do deshiroja te hapim fronte qe hutojne.
Bekim Bacaj
Styx Alb prapashtesa qe mudn tí vihet nocionit "haps" eshte ndajfolje vendi.
Styx Alb
Pra, edhe ne mesjete, thote artikulli, origjina e qytetit eshte nje fjale shqip. Njesoj sikur polis ne lashtesi.
Skiphter Krashniki
jo jo, une mendoj qe prejardhja e fjales gjermanike "burg" eshte nga shqipja (schloss eshte perkthim nga shqipja, qe i bjen burg/khapsane) ... mirpo emrat e qyteteve nuk jan nga shqipja por nga gjermanishtja ...
Skiphter Krashniki
peters-burg d.m.th keshtjella e Petrit e jo bugu i petrit
Bekim Bacaj
Nocioni germanik { burg} eshte shume i ngjashem gati i barasvlefshem me nocionin e shqipes {hovë} por nuk do te thote keshtjelle ne kuptimin e mirefillte qe ka fjala sot. Mund te nderlidhet me shprehjen bur[oje]. Por si e tille eshte e manget sepse { burg } po ta ndajme ne pjeset perberese kuptimore do te thote kamp i fortifikuar dhe i mbushur me popullate te perzier civile dhe ushtarake - kjo ka qene menyre e jetes ne ata shekuj te zbehte. popujt ishin bukfalisht te detyruar te jetonn ne burgje gjoja per te qene te mbrojtur nga pala tjeter.
Skiphter Krashniki
me ra diçka ndermend ... nje mbret gjerman (nuk e di cili) thot: "Die Ritter haben sich in ihren Burgen eingeschlossen und wollen nicht mehr für unsere Königreich kämpfen. Wir müssen sie mit Gewalt aus ihren Burgen holen" (kalorsit jan mbyllur ne "keshtjellat" (burgjet) e tyre dhe nuk duan me te luftojne per mbreterine tone. Ne duhet t'i nxjerrim me dhune nga "keshtjellat" (burgjet) e tyre) ... kjo eshte atehere kur mercenaret/kalorsit/stradiotet/gjeneralet Shqiptar benin kerredi neper evrope ...
Styx Alb
Skiphter Krashniki , di ndonje qytet ne mesjete qe nuk ishte keshtjelle? Qytetet u quajten njelloj si keshtjellat e ato dhe burgjet kane nje sematike, pra vende te rrethuara qe hapen me kod.
Bekim Bacaj
Skiphter Krashniki e sakte por nuk e di te kujt ishin ata qe bene ato postoblloqe e enklava
Andin Halimi
S'di gja veç Gjermejt i thonë Mshelës ?Schlüssel???
Bekim Bacaj
Po mire - e, çelsit qysh i thone pra
- Me cka e çelin deren?! hahahalshu's <[ forma inverze ]> shlu's.
Skiphter Krashniki
populli "arian te vertete" e qelin deren me mbshels tsehehehe
Skiphter Krashniki [ E Merkure, Shtator 21, 2016 - 10:27 PM ]
edhe me lshu grujen i thojne me ba schluss ... keshtuqe shum me vend e ke Bekim Bacaj .
----
Armend Zaplluzha
Turqit nuk kan huazu fjalë prej shqipes. Anasjelltas po. Fjalët huazohen nga kultura ma e fortë. Jo nga kultura ma e dobtë.
Bekim Bacaj
kutura e forte fushore t'bon fushe djalo ???
Armend Zaplluzha
Bekim Bacaj Mirë osht me postu Emoji se për qat punë i kanë shpikë, veçse nuk e di se a ki të qartë se Emojit nuk janë fakte dhe nuk mund ta përcaktojnë rezultatin e debatit?
Bekim Bacaj
krejt elementet e "kultures se forte" ata i kane pas ne tavan ???
Bekim Bacaj
Ueh - prit... ?!? Nx;
Nuk paskan pas as tavan!